← สารบาญบทสวด
ภาคสาม · สาธยายพระสัทธรรม

ธาตุปฏิกูลปัจจเวกขณปาฐะ

Reflection on the Elements

ยะถาปัจจะยัง ปะวัตตะมานัง ธาตุมัตตะเมเวตัง, ยะทิทัง จีวะรัง ตะทุปะภุญชะโก จะ ปุคคะโล, ธาตุมัตตะโก นิสสัตโต นิชชีโว สุญโญ, สัพพานิ ปะนะ อิมานิ จีวะรานิ อะชิคุจฉะนียานิ, อิมัง ปูติกายัง ปัตฺวา, อะติวิยะ ชิคุจฉะนียานิ ชายันติ.

สิ่งเหล่านี้ เป็นสักว่าธาตุตามธรรมชาติเท่านั้น กำลังเป็นไปตามเหตุตามปัจจัยอยู่เนืองนิจ สิ่งเหล่านี้ คือ จีวร และบุคคลผู้ที่ใช้สอยจีวรนั้น เป็นสักว่าธาตุตามธรรมชาติ มิได้เป็นสัตวะอันยั่งยืน มิได้เป็นชีวะอันเป็นบุรุษบุคคล ว่างเปล่าจากความหมายแห่งความเป็นตัวตน ก็จีวรทั้งหมดนี้ ไม่เป็นของ น่าเกลียดมาแต่เดิม ครั้นมาถูกเข้ากับกายอันเน่าอยู่เป็นนิจนี้แล้ว ย่อมกลายเป็นของน่าเกลียดอย่างยิ่งไปด้วยกัน.

ยะถาปัจจะยัง ปะวัตตะมานัง ธาตุมัตตะเมเวตัง, ยะทิทัง ปิณฑะปาโต ตะทุปะภุญชะโก จะ ปุคคะโล, ธาตุมัตตะโก นิสสัตโต นิชชีโว สุญโญ, สัพโพ ปะนายัง ปิณฑะปาโต อะชิคุจฉะนีโย, อิมัง ปูติกายัง ปัตฺวา, อะติวิยะ ชิคุจฉะนีโย ชายะติ.

สิ่งเหล่านี้ เป็นสักว่าธาตุตามธรรมชาติเท่านั้น กำลังเป็นไปตามเหตุตามปัจจัยอยู่เนืองนิจ สิ่งเหล่านี้ คือ บิณฑบาต และบุคคลผู้บริโภคบิณฑบาตนั้น เป็นสักว่าธาตุตามธรรมชาติ มิได้เป็นสัตวะอันยั่งยืน มิได้เป็นชีวะอันเป็นบุรุษบุคคล ว่างเปล่าจากความหมายแห่งความเป็นตัวตน ก็บิณฑบาตทั้งหมดนี้ ไม่เป็นของน่าเกลียดมาแต่เดิม ครั้นมาถูกเข้ากับกายอันเน่าอยู่เป็นนิจนี้แล้ว ย่อมกลายเป็นของน่าเกลียดอย่างยิ่งไปด้วยกัน.

ยะถาปัจจะยัง ปะวัตตะมานัง ธาตุมัตตะเมเวตัง, ยะทิทัง เสนาสะนัง ตะทุปะภุญชะโก จะ ปุคคะโล, ธาตุมัตตะโก นิสสัตโต นิชชีโว สุญโญ, สัพพานิ ปะนะ อิมานิ เสนาสะนานิ อะชิคุจฉะนียานิ, อิมัง ปูติกายัง ปัตฺวา, อะติวิยะ ชิคุจฉะนียานิ ชายันติ.

สิ่งเหล่านี้ เป็นสักว่าธาตุตามธรรมชาติเท่านั้น กำลังเป็นไปตามเหตุตามปัจจัยอยู่เนืองนิจ สิ่งเหล่านี้ คือ เสนาสนะ และบุคคลผู้ใช้สอยเสนาสนะนั้น เป็นสักว่าธาตุตามธรรมชาติ มิได้เป็นสัตวะอันยั่งยืน มิได้เป็นชีวะอันเป็นบุรุษบุคคล ว่างเปล่าจากความหมายแห่งความเป็นตัวตน ก็เสนาสนะทั้งหมดนี้ ไม่เป็นของน่าเกลียดมาแต่เดิม ครั้นมาถูกเข้ากับกายอันเน่าอยู่เป็นนิจนี้แล้ว ย่อมกลายเป็นของน่าเกลียดอย่างยิ่งไปด้วยกัน.

ยะถาปัจจะยัง ปะวัตตะมานัง ธาตุมัตตะเมเวตัง, ยะทิทัง คิลานะปัจจะยะ เภสัชชะปะริกขาโร ตะทุปะภุญชะโก จะ ปุคคะโล, ธาตุมัตตะโก นิสสัตโต นิชชีโว สุญโญ, สัพโพ ปะนายัง คิลานะปัจจะยะเภสัชชะปะริกขาโร อะชิคุจฉะนีโย, อิมัง ปูติกายัง ปัตฺวา, อะติวิยะ ชิคุจฉะนีโย ชายะติ.

สิ่งเหล่านี้ เป็นสักว่าธาตุตามธรรมชาติเท่านั้น กำลังเป็นไปตามเหตุตามปัจจัยอยู่เนืองนิจ สิ่งเหล่านี้ คือคิลานเภสัชบริขาร และบุคคลผู้บริโภคคิลานเภสัชบริขารนั้น เป็นสักว่าธาตุตามธรรมชาติ มิได้เป็นสัตวะอันยั่งยืน มิได้เป็นชีวะอันเป็นบุรุษบุคคล ว่างเปล่าจากความหมายแห่งความเป็นตัวตน ก็คิลานเภสัชบริขารทั้งหมดนี้ ไม่เป็นของน่าเกลียดมาแต่เดิม ครั้นมาถูกเข้ากับกายอันเน่าอยู่เป็นนิจนี้แล้ว ย่อมกลายเป็นของน่าเกลียดอย่างยิ่งไปด้วยกัน.

จากหนังสือสาธยายธรรม นำสู่วิมุตฺติ หน้า ๑๔๗ รวบรวมและเรียบเรียงโดยทีมงานธรรมสมทบ