สาธยายพระสัทธรรม
สาธยายพระสัทธรรม บทสวดพระสูตรสำคัญ ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร อนัตตลักขณสูตร อาทิตตปริยายสูตร โอวาทปาฏิโมกข์ มหาสติปัฏฐานสูตร พร้อมคำแปล
บทนำภาคสาม
ในวาระที่พระบรมศาสดาจะเสด็จดับขันธปรินิพพาน พระพุทธเจ้าได้ตรัสว่า "ดูก่อนอานนท์ ธรรมและวินัยที่ตถาคตแสดงแล้ว บัญญัติแล้ว จะเป็นศาสดาแก่เธอหลังการล่วงไปแห่งเรา"
มารไม่รู้จักพระพุทธเจ้า เข้าใจว่าหากพระองค์ปรินิพพานแล้ว พุทธบริษัทจะขาดที่ยึดเหนี่ยว แต่โดยพุทธประสงค์แล้ว เมื่อพระบรมศาสดาปรินิพพาน ๑ พระองค์ พระธรรมวินัย ๘๔,๐๐๐ พระธรรมขันธ์ จึงมาทำหน้าที่เป็นพระศาสดา
วินัย ได้แก่ ระเบียบข้อบังคับสำหรับชีวิตและชุมชนของภิกษุและภิกษุณี จัดไว้เป็นคัมภีร์หนึ่ง เรียกว่า (๑) วินัยปิฎก (เรียกย่อหรือหัวใจว่า อา ปา ม จุ ป)
ธรรม จัดแยกเป็น ๒ คัมภีร์ คือ
- ๑) ธรรมที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงยักเยื้องไปต่าง ๆ ให้เหมาะกับบุคคล สถานที่ เหตุการณ์ มีเรื่องราวประกอบ จัดรวมไว้ เรียกว่า (๒) สุตตันตปิฎก (เรียกย่อหรือหัวใจว่า ที ม สํ อํ ขุ)
- ๒) ธรรมที่แสดงเป็นเนื้อหาหรือหลักวิชาล้วน ๆ ไม่เกี่ยวด้วยบุคคลหรือเหตุการณ์ ไม่มีเรื่องราวประกอบ จัดไว้พวกหนึ่ง เรียกว่า (๓) อภิธรรมปิฎก (เรียกย่อหรือหัวใจว่า สํ วิ ธา ปุ ก ย ป)
พระไตรปิฎกนั้น เมื่อสงเคราะห์ลงสู่สิกขา ๓ แล้ว พระวินัยปิฎกสงเคราะห์ลงสู่ อธิศีลสิกขา พระสุตตันตปิฎกสงเคราะห์ลงสู่ อธิจิตตสิกขา พระอภิธรรมปิฎกสงเคราะห์ลงสู่ อธิปัญญาสิกขา
ฉะนั้น พุทธบริษัทไม่พึงฉีกพระไตรปิฎกออกจากกัน และไม่พึงปฏิเสธบทพยัญชนะใดในพระไตรปิฎก อรรถกถา ฎีกา แต่ควรรักษาไว้ตามมติที่พระเถระได้รักษาพระธรรมวินัย สืบต่อกันมา กว่า ๒๕๖๗ ปี
จากหนังสือสาธยายธรรม นำสู่วิมุตฺติ หน้า ๙๙ รวบรวมและเรียบเรียงโดยทีมงานธรรมสมทบ
บทสวดในภาคสาม ๒๓ บท
- คำอาราธนาพระธรรม พฺรัหฺมา จะ โลกาธิปะติ สะหัมปะติ กะตัญชะลี อะนะธิวะรัง อะยาจะถะ
- ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร อะนุตตะรัง อะภิสัมโพธิง สัมพุชฌิตฺวา ตะถาคะโต
- อนัตตลักขณสูตร เอวัมเม สุตัง. เอกัง สะมะยัง ภะคะวา, พาราณะสิยัง วิหะระติ, อิสิปะตะเน มิคะเย, ตัตฺระ โข ภะคะวา ปัญจะวัคคิเย ภิกขู อามันเตสิ.
- อาทิตตปริยายสูตร เอวัมเม สุตัง. เอกัง สะมะยัง ภะคะวา, คะยายัง วิหะระติ, คะยาสีเส สัทธิง ภิกขุสะหัสเสนะ, ตัตฺระ โข ภะคะวา ภิกขู อามันเตสิ.
- โพธิกถา เตนะ สะมะเยนะ พุทโธ ภะคะวา, อุรุเวลายัง วิหะระติ นัชชา เนรัญชะรายะ ตีเร, โพธิรุกขะมูเล ปะฐะมาภิสัมพุทโธ ฯ
- โอวาทปาฏิโมกข์ ขันตี ปะระมัง ตะโป ตีติกขา,
- มหาสติปัฏฐานสูตร เอวัมเม สุตัง เอกัง สะมะยัง ภะคะวา กุรูสุ วิหะระติ, กัมมาสะทัมมัง นามะ กุรูนัง นิคะโม ฯ ตัตฺระ โข ภะคะวา ภิกขู อามันเตสิ “ภิกขะโว” ติ ฯ “ภะทันเต” ติ เต ภิกขู ภะคะวะโต ปัจจัสโสสุง ฯ ภะคะวา เอตะทะโวจะ
- มหาสมัยสูตร เอวัมเม สุตัง. เอกัง สะมะยัง ภะคะวา สักเกสุ วิหะระติ กะปิละวัตถุสฺมิง มะหาวะเน มะหะตา ภิกขุสังเฆนะ สัทธิง ปัญจะมัตเตหิ ภิกขุสะเตหิ สัพเพเหวะ อะระหันเตหิ ทะสะหิ จะ โลกะธาตูหิ เทวะตา เยภุยเยนะ สันนิปะติตา โหนติ ภะคะวันตัง ทัสสะนายะ ภิกขุสังฆัญจะ. อะถะ โข จะตุนนัง สุทธาวาสะกายิกานัง เทวานัง เอตะทะโหสิ. อะยัง โข ภะคะวา สักเกสุ วิหะระติ กะปิละวัตถุสฺมิง มะหาวะเน มะหะตา ภิกขุสังเฆนะ สัทธิง ปัญจะมัตเตหิ ภิกขุสะเตหิ สัพเพเหวะ อะระหันเตหิ ทะสะหิ จะ โลกะธาตูหิ เทวะตา เยภุยเยนะ สันนิปะติตา โหนติ ภะคะวันตัง ทัสสะนายะ ภิกขุสังฆัญจะ. ยันนูนะ มะยัมปิ, เยนะ ภะคะวา, เตนุปะสังกะเมยยามะ อุปะสังกะมิตฺวา ภะคะวะโต สันติเก ปัจเจกะคาถัง ภาเสยยามาติ.
- ปฐมพุทธภาษิตคาถา อะเนกะชาติสังสารัง สันธาวิสสัง อะนิพพิสัง
- เขมาเขมสรณทีปิกคาถา พะหุง เว สะระณัง ยันติ ปัพพะตานิ วะนานิ จะ
- ภัทเทกรัตตคาถา อะตีตัง นานฺวาคะเมยยะ นัปปะฏิกังเข อะนาคะตัง
- กัลยาณมิตตธรรม ปิโย คุรุ ภาวะนีโย วัตตา จะ วะจะนักขะโม
- สังฆาฏิสูตร โย ธัมมัง ปัสสะติ โส มัง ปัสสะติ,
- สัลเลขธรรม ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย แม้จิตตุปบาทในกุศลธรรมทั้งหลาย เราตถาคตยังกล่าวว่า มีอุปการะมาก จะกล่าวไปใย ในการกระทำด้วยกาย ด้วยวาจาเล่า
- ทสธัมมสุตตปาโฐ เอวัมเม สุตัง. เอกัง สะมะยัง ภะคะวา, สาวัตถิยัง วิหะระติ, เชตะวะเน อะนาถะปิณฑิกัสสะ, อาราเม. ตัตฺระ โข ภะคะวา ภิกขู อามันเตสิ ภิกขะโว ติ. ภะทันเต ติ เต ภิกขู ภะคะวะโต ปัจจัสโสสุง. ภะคะวา เอตะทะโวจะ.
- ตังขณิกปัจจเวกขณปาฐะ ปะฏิสังขา โยนิโส จีวะรัง ปะฏิเสวามิ, ยาวะเทวะ สีตัสสะ ปะฏิฆาตายะ, อุณฺหัสสะ ปะฏิฆาตายะ, ฑังสะมะกะสะวาตาตะปะสิริงสะปะสัมผัสสานัง ปะฏิฆาตายะ, ยาวะเทวะ หิริโกปินะปะฏิจฉาทะนัตถัง.
- ธาตุปฏิกูลปัจจเวกขณปาฐะ ยะถาปัจจะยัง ปะวัตตะมานัง ธาตุมัตตะเมเวตัง, ยะทิทัง จีวะรัง ตะทุปะภุญชะโก จะ ปุคคะโล, ธาตุมัตตะโก นิสสัตโต นิชชีโว สุญโญ, สัพพานิ ปะนะ อิมานิ จีวะรานิ อะชิคุจฉะนียานิ, อิมัง ปูติกายัง ปัตฺวา, อะติวิยะ ชิคุจฉะนียานิ ชายันติ.
- อตีตปัจจเวกขณปาฐะ อัชชะ มะยา อะปัจจะเวกขิตฺวา ยัง จีวะรัง ปะริภุตตัง, ตัง ยาวะเทวะ สีตัสสะ ปะฏิฆาตายะ, อุณฺหัสสะ ปะฏิฆาตายะ, ฑังสะมะกะสะวาตาตะปะ- สิริงสะปะสัมผัสสานัง ปะฏิฆาตายะ, ยาวะเทวะ หิริโกปินะปะฏิจฉาทะนัตถัง.
- เรื่องนางลูกสุกร ได้ยินว่า วันหนึ่ง พระศาสดาเสด็จเข้าไปยังกรุงราชคฤห์ เพื่อบิณฑบาต ทอดพระเนตรเห็นนางลูกสุกรตัวหนึ่ง จึงได้ทรงทำการแย้ม (พระโอษฐ์) ให้ปรากฏ. เมื่อพระองค์ทรงทำการแย้ม (พระโอษฐ์) อยู่ พระอานนทเถระได้เห็นมณฑลแห่งทัสสโนภาส ซึ่งเปล่งออกจากช่องพระโอษฐ์ จึงทูลถามเหตุแห่งการแย้ม (พระโอษฐ์) ว่า "พระเจ้าข้า อะไรหนอแลเป็นเหตุ? อะไรเป็นปัจจัยแห่งการทำการแย้มให้ปรากฏ."
- รัฐปาลสูตร อตฺถิ โข มหาราช เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน จตฺตาโร ธมฺมุทฺเทสา อุทฺทิฏฺฐา ยมหํ ญตฺวา จ ทิสฺวา จ สุตฺวา จ อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต ฯ
- นมัสการพระอรหันต์ ๘ ทิศ สัมพุทโธ ทิปะทัง เสฏโฐ นิสินโน เจวะ มัชฌิเม
- บทพิจารณาสังขาร สัพเพ สังขารา อะนิจจา,
- ชีวิตนี้น้อยนัก ชีวิตของมนุษย์ทั้งหลายน้อย นิดหน่อย รวดเร็ว มีทุกข์มาก มีความคับแค้นมาก จะพึงถูกต้องได้ด้วยปัญญา ควรกระทำกุศล ควรประพฤติพรหมจรรย์ เพราะสัตว์ที่เกิดมาแล้วจะไม่ตาย...ไม่มี