← คลังธรรมะ คลังธรรมะ
เมตตาและพรหมวิหาร
Mettā and the Brahmavihāras
เมตตาคือความรักความปรารถนาดีที่ไม่มีเงื่อนไข ความหมายของเมตตา วิธีเจริญเมตตาภาวนา พรหมวิหาร ๔ และกรณียเมตตสูตร จากหนังสือเจาะลึกเมตตา สู่ภาวนาที่ยั่งยืน
๑๔ บทความ
-
เมตตาคืออะไร และความรัก ๓ แบบ
เมตตา คือ รักแท้ ความรักความปรารถนาดีที่เกิดขึ้นโดยปราศจากเงื่อนไข มีอโทสะเป็นองค์ธรรม ส่วนตัณหาเปมะและเคหะสิตะเปมะเป็นรักเทียม เพราะรักแล้วยึดติด -
เมตตาและขันติ สังคหวัตถุ และเหตุใกล้ชิดของเมตตา
เมตตาและขันติมีองค์ธรรมเดียวกัน คือ อโทสะ ความไม่โกรธ เมตตาที่ผลักออกมาเป็นการกระทำ คือ สังคหวัตถุ และเหตุใกล้ชิดของเมตตา คือ มองเห็นความดีในสัตว์ทั้งหลาย -
องค์ ๕ ของผู้ปฏิบัติเมตตาภาวนา คุณสมบัติ และอานิสงส์การเจริญเมตตา
อานิสงส์การเจริญเมตตามี ๑๑ ข้อ เช่น หลับเป็นสุข ตื่นเป็นสุข ไม่ฝันร้าย ผู้ปฏิบัติเมตตาภาวนาต้องมีศรัทธา สุขภาพดี ซื่อตรง เพียร และเข้าใจแนวทางอย่างถูกต้อง -
การเจริญเมตตาภาวนา
การเจริญเมตตาภาวนาเริ่มจากแผ่เมตตาให้ตนเองก่อน แล้วจึงแผ่ไปยังคนที่เคารพรัก คนที่เป็นกลาง ๆ และคนที่เป็นคู่เวร จนจิตอ่อนนุ่มนวล -
เคล็ดลับการเจริญเมตตาภาวนา และหัวใจของเมตตา
ก่อนแผ่เมตตาต้องทำเมตตาให้เกิดขึ้นในใจก่อน ทำจิตให้เยือกเย็น นุ่มนวล แล้วจึงแผ่ออกไป พร้อมหัวใจของเมตตา ๒ ประการ และวิธีฝึกเมตตาในทุกอิริยาบถ -
การเจริญพรหมวิหาร
พรหมวิหาร คือ ธรรมเครื่องอยู่อย่างประเสริฐ ได้แก่ เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา แต่ละข้อมีเหตุใกล้ ศัตรูไกล และศัตรูใกล้ชิด ต้องฝึกไปตามลำดับ -
การเจริญสัพพัตถกกรรมฐาน (จตุรารักขกรรมฐาน)
จตุรารักขกรรมฐาน หรือสัพพัตถกกรรมฐาน คือ กรรมฐานเครื่องรักษาผู้ปฏิบัติ ๔ อย่าง ได้แก่ พุทธานุสสติ อสุภะ มรณานุสสติ และเมตตา ควรเจริญเป็นนิตย์ -
เจาะลึกกรณียเมตตสูตร
กรณียเมตตสูตร คือ พระสูตรที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงแก่ภิกษุ ๕๐๐ รูป เพื่อให้เจริญเมตตาและป้องกันอมนุษย์มิให้มาเบียดเบียน พร้อมคำแปลและคำอธิบายคาถาที่ ๑ -
เจาะลึกกรณียเมตตสูตร คาถาที่ ๒-๕
กรณียเมตตสูตรคาถาที่ ๑-๓ บอกคุณสมบัติ ๑๕ ประการของผู้ปรารถนาจะเจริญเมตตาภาวนา ส่วนคาถาที่ ๔-๕ เป็นการแผ่เมตตาแบบไม่มีเขตแดน ไม่มีประมาณ -
เจาะลึกกรณียเมตตสูตร คาถาที่ ๖-๑๐
กรณียเมตตสูตรคาถาที่ ๖-๑๐ สอนให้เจริญเมตตาไม่มีประมาณดุจมารดาถนอมบุตรคนเดียว ตั้งสติในเมตตาทุกอิริยาบถอันเป็นพรหมวิหาร จนไม่ต้องเกิดในครรภ์อีก -
ตอบข้อสงสัยในการปฏิบัติเมตตาภาวนา
อยากได้ผลของเมตตาแต่ไม่อยากประกอบเหตุ ทำแล้วเครียดกลุ้มทุกข์ เป็นตัณหา แต่ถ้ามีความสุขทุกขั้นตอนตั้งแต่ประกอบเหตุ เป็นฉันทะ ถามตอบข้อสงสัยในการเจริญเมตตา -
ตอบข้อสงสัยเรื่องเมตตา: ราคะ ความเห็นแก่ตัว เจโตวิมุตติ และเมตตาบารมี
เมตตามีศัตรูใกล้ชิดคือราคะ ผู้มีราคะให้เจริญเมตตาให้ตัวเองก่อนจนเป็นเมตตาแท้ แล้วเจริญเมตตาให้พระเถระ ครูอาจารย์ พ่อแม่ที่เคารพ ราคะจะหายทันที -
บทส่งท้าย: ชีวิต คือ ธรรมชาติ กับฐานความสุข ๓ ฐาน
ฐานที่ตั้งแห่งความสุขของมนุษย์มี ๓ ฐาน คือ ธรรมชาติสิ่งแวดล้อม เพื่อนมนุษย์ และกิจกรรมของชีวิต เมตตาเป็นตัวเชื่อมประสานให้มีความสุขทุกขั้นตอน -
พรหมวิหารธรรมกำจัดโทสะ
ความโกรธกำจัดได้ด้วยพรหมวิหาร เพราะเมตตามีไว้แก้กิเลสกลุ่มโทสะโดยเฉพาะ รู้จักอาฆาตวัตถุ ๑๐ อาหารของโทสะ และใช้พรหมวิหาร ๔ ให้ถูกสถานการณ์ ธรรมดี ชีวีมีสุข